Saat Terminolojisi

 

ANA PLAKA ANALOG KADRAN ANTİ MANYETİK ANTİ-REFLE AYRIK SANİYELİ KRONOGRAF SPLIT SECOND CHRONOGRAPH BALANS BASKISI BALANS BASKILAR BEZEL BOYNUZ - LUG CENEVRE MÜHRÜ – GENEVA SEAL CENEVRE ŞERİTLERI COTES DE GENEVE C.O.S.C. SERTİFİKASI ÇİFT ZAMAN GÖSTERGESİ DAİMİ TAKVİM - PERPETUAL CALENDAR DAİRESEL DEKOR DAKİKA TEKRARLAYICI – MINUTE REPEATER DENİZCİLİK KRONOMETRESİ ENDEKS FLYBACK KRONOGRAF GECE/GÜNDÜZ GÖSTERGESİ AM/PM GERİ GİDEN GÖSTERGE RETROGRADE INDICATOR GERİ SAYIM KRONOGRAFI GUILLOCHE GÜÇ REZERVİ GÖSTERGESİ HELYUM VALFİ - HELIUM ESCAPE VALVE (HEV) İKİNCİ ZAMAN DİLİMİ - GMT (GREENWICH MEAN TIME) İSKELET KADRAN / İSKELET MEKANİZMA KALİBRE KARBON FİBER KENDİ MEKANİZMASINI ÜRETEBİLEN MARKALAR – IN HOUSE ÜRETIM KOLONLU ÇARK KOORDİNATÖRÜ – COLUMN WHEEL KOMPLİKASYON KRONOGRAF KRONOMETRE - CHRONOMETER KUARTZ MEKANIZMA - QUARTZ KUĞU BOYNU İNCE AYAR MEKANİZMASI – SWAN NECK FINE TUNING MECHANISM KURMALI MEKANİZMA LUMINOVA MAŞA SİSTEMİ MAVİLEŞTİRİLMİŞ VİDALAR MODÜLER MEKANİZMA NABIZ ÖLÇER - PULSOMETRE OTOMATİK KURMALI PAHLAMA PANDÜL PLEKSİ CAM - PLEXYGLASS ROTOR SADELEŞTIRİLMİŞ KADRAN - REGULATOR DIAL SAFİR CAM SERAMİK SIVI KRİSTAL EKRAN – LIQUID CRYSTAL DISPLAY (LCD) SİLİSYUM SU GEÇİRMEZLİK TAKIMETRE SKALASI TAŞ – JEWEL TEK KOL GÖSTERGE - MONO HAND TEK TUŞLU KRONOGRAF - MONOPUSHER CHRONOGRAPH TEPE TOKA – KLIPS TOURBILLON TULUMBA YILLIK TAKVİM ANNUAL CALENDAR YÜKSÜK - CHATON ZAMAN DENKLEMİ – EQUATION OF TIME ZEMBEREK ZIPLAYAN SAAT - JUMPING HOUR

 



Ana Plaka


Dişli takımlarının üzerinde bulunduğu, bir veya birkaç katmandan oluşan, mekanizma parçalarının yerini sabitleyen ve düzen içinde çalışmasını sağlayan metal platformun adıdır. Dişliler, baskılar ve son olarak kadran da ana plakaya vidalanarak sabitlenir. Daha sonra bir bütün halinde mekaniz- ma arka taraftan vidalarla kasa içine sabitlenir.

 

Anti Manyetik


Mekanik saat mekanizmaları manyetik alanlardan kolayca etkilenebilir ve bu durum zaman tutma performanslarının düşmesine yol açar. Manyetik alanlar günlük yaşantımızda birçok yerde kaşımıza çıktığından üreticiler olumsuz etkileri azaltmak için mekanizma parçalarını ya manyetik alanlardan
etkilenmeyecek malzemelerden üretirler ya da me- kanizmayı bir bütün halinde Faraday Kafesi içine alırlar. Bu sayede saatin hassasiyet değerleri iste- nilen aralıklarda korunabilir. ISO 764 & DIN8309 normlarına göre standart bir saatin maruz kaldığı takdirde etkilenmemesi gereken maksimum manyetik alan değeri 4800 A/m’dir. Bazı üreticiler özel teknolojiler ve malzemeler kullanarak bu değeri 1.200.000 A/m’ye kadar taşımaktadır(Ome- ga Seamaster Aqua Terra 1.5 Tesla).



Analog Kadran


Zamanı akrep, yelkovan ve benzeri kollarla anlatan saatlere verilen isimdir. Diğer bir yöntem ise elek- tronik ekipmanlar vasıtasıyla saati gösteren dijital kadranlardır.

 

Anti-Refle


Saat camları doğaları gereği yansıma yaparlar ve bu durum kadranın her koşulda kolayca okun- abilmesini engeller. Bunun için camın yüzeylerine yansıma önleyici bir tabaka kaplanır. Bu film tabakası çizilmelere karşı hassas olduğu için, üreticinin kararına bağlı olarak camın sadece alt yüzeyine kaplanabilir ancak en iyi sonuç her iki tarafın da kaplanmasıyla elde edilir



Ayrık Saniyeli Kronograf
Split Second Chronograph


Birbirinden bağımsız kontrol edilebilen iki saniye kolu barındıran kronograflara verilen isimdir.Genellikle tur ölçümü yapılırken toplam zaman ölçümünün sekteye uğramaması için kullanılır. Kro- nograf normal şekilde başlatıldığında üst üste bin- miş iki saniye kolu da eş zamanlı olarak hareketler- ine başlarlar. Rattrapante butonuna basıldığında bir saniye kolu durur ancak diğeri turuna devam eder. Bu sırada durdurulan kolun gösterdiği değer not alınır ve butona tekrar basılmasıyla iki kol birbirine yetişip hareketlerine devam ederler. Bir diğer adı da split second kronograftır.

 

Balans


Saat, enerjisini tulumba içindeki kurularak sıkıştırılmış yayın açılma hareketinden alır. Balans sistemi bu açılma hareketini düzenleyerek enerji- nin kontrollü bir şekilde salınımını sağlar. Pandül çoğunlukla, manyetik alan ve sıcaklık değişimlerin- den etkilenmeyen berilyumdan imal edilir. Saç teli kalınlığındaki bu sarmal tel ileri ve geri hareket ederek bağlı olduğu balans çarkını hareket ettirir. Mekanizma mimarisine göre tel saniyede 2.5, 3, 4 ya da 5 kere ileri ve geri hareket eder. Bu değer üretici tarafından belirlenir ve mekanizmanın atım hızını gösterir (2.5hz= 18000bph, 3hz=21600bph, 4hz=28800bph, 5hz=36000bph). Deneysel ve az sayıda da olsa ticari amaçlı üretilen ve daha hızlı salınım yapan saatler de bulunmaktadır (Tag Heuer Microgirder & Micrograph). Bph=Beat per Hour, vph (vibration per hour olarak da geçer), balans çarkının bir saatteki titreşim sayısı.



Balans Baskısı


Balans çarkı, ortasındaki yay ve salınımını çark sistemine aktaran pandül ile tek bir parça halinde balans baskısı sayesinde ana plakaya sabitle-
nir. Üreticinin isteğine göre baskı üzerine türlü süsleme işlemleri yapılabilir.

 

Baskılar


Çarkları üst kısımdan sabitleyerek ana plaka üzerinde düzgün şekilde çalışmasını sağlayan parçalardır. Dişli pimlerinin bir ucu ana plakayla, diğer ucu ise baskılarla desteklenmektedir. Baskılar ise vidalarla ana plakaya sabitlenir. Baskıların üstü üreticinin isteğine bağlı olarak türlü süsleme işlem- lerine tabii tutulabilir.



Bezel


Saatin ön tarafında kadranın en dış kısmında saati çevreleyen çerçevenin ismidir. Üzerindeki sayılar işlevine göre farklılık gösterir. Asıl amacı saniye ve dakika kollarını kullanarak ara zaman ölçümüdür. Dalgıç saatlerinde emniyet sebebiyle tek yöne dönebilen bezel kullanılır. Dalış esnasında sıfır noktası yelkovanın üzerine getirilerek suyun içinde geçirilen süre ve dolayısıyla tüpün içinde kalan hava hesaplanır. Kronograflı saatlerde takimetrik bezel sayesinde araçların ortalama hızı hesaplanır. GMT saatlerde 24 saatlik kadran görevi görür ve aynı anda farklı ülkelerin saatlerinin okunabilmesini sağlar.

 

Cenevre Mührü – Geneva Seal


İsviçre’nin Cenevre Kantonu sınırları içerisinde üretilmiş ve yüksek saatçilik standartlarına uyan saatlerin mekanizmalarına verilen bir derecedir. Bu mührü mekanizmaya basabilmek için üreticinin sıkı kurallar içeren ve görsellik ile alakalı bir takım ge- reklilikleri uygulamış olması gerekir. Mühür, diğer sertifikalar veya standartların aksine mekanizma hassasiyet değerleri açısından herhangi bir kısıtla- ma getirmez.



Boynuz - Lug


Saatin bilezik veya kayışının monte edildiği kasanın başında ve sonunda bulunan çıkıntılara verilen isimdir. İki lug arası mesafe kullanılan bilezik ve kayışın genişlik değerini belirler.

 

Cenevre Şeritleri Cotes de Geneve


Cenevre şeritleri olarak da bilinen Cotes de Gene- ve bir mekanizma süsleme çeşitidir. Mekanizma üzerindeki düz yüzeyler özel uçlu bir dremel yardımıyla işleme tabi tutulur ve birbirine paralel uzanan sayısız halkadan oluşan bir görüntü elde edilir. Mekanizmanın daha yüksek bir işçilikle üretil- diğine işarettir.



C.O.S.C. Sertifikası


Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres, yani Resmi İsviçre Kronometre Test Enstitüsü’nün kısalt- masıdır. Mekanizmalar bu merkezde türlü koşullar altında test edilir. Testler sonucunda önceden belirtilen hassasiyet aralığında çalışabilenler “kro- nometre” sertifikası almaya hak kazanırlar ve bu durum kadranda açıkça belirtilir. Mekanik ve pilli saatler için farklı test koşulları geçerlidir.

 

Daimi Takvim - Perpetual Calendar


İsviçre’nin Cenevre Kantonu sınırları içerisinde üretilmiş ve yüksek saatçilik standartlarına uyan saatlerin mekanizmalarına verilen bir derecedir. Bu mührü mekanizmaya basabilmek için üreticinin sıkı kurallar içeren ve görsellik ile alakalı bir takım ge- reklilikleri uygulamış olması gerekir. Mühür, diğer sertifikalar veya standartların aksine mekanizma hassasiyet değerleri açısından herhangi bir kısıtla- ma getirmez.



Çift Zaman Göstergesi


Saatin bilezik veya kayışının monte edildiği kasanın başında ve sonunda bulunan çıkıntılara verilen isimdir. İki lug arası mesafe kullanılan bilezik ve kayışın genişlik değerini belirler.

 

Dairesel Dekor


Denellikle ana plaka ve baskıların üzerine özel uçlu dremel yardımıyla uygulanan bir süsleme çeşididir. Geçmişte, üretim teknolojilerinin henüz bu denli iyileşmediği zamanlarda, olası pas ve çapak so- runlarını önüne geçebilmek amacıyla yapılmıştır, ancak günümüzde mekanizma için sadece görsel özellik taşımaktadır.



Dakika Tekrarlayıcı – Minute Repeater


İlk olarak görme engellilerin saati duyarak öğren- ebilmesi için üretilmiş bu özellik günümüzde yüksek saatçiliğin en gözde komplikasyonlarından biridir. Saatin içinde bulunan sarmal iki tel (çan) ve bunlara vuran iki tokmaktan oluşan sistem, saatin yan kısmında bulunan bir butonun kaydırılmasıyla harekete geçer. İki tel farklı kalınlık ve uzunlukta olduğu için farklı frekansta ses çıkarırlar. Birinci tele vurma sayısı saatleri ifade eder. Ardından her 15 dakikalık zaman dilimi için iki tele sırasıyla vurulur. Son olarak dakikalar için diğer tele vurulur ve kullanıcı saate bakmadan sesleri dinleyerek saati anlayabilir.

 

Endeks


Balans yayı üzerinde bulunan bir hassas ayar me- kanizmasıdır. Balans yayının salınım yapan kısmının uzunluğunu değiştirerek salınım hızını değiştirir ve saatin hassasiyetini doğrudan etkiler.



Denizcilik Kronometresi


Gemilerde bulunan, boylam hesaplamasında kullanılan elektronik veya mekanik saatin ismidir. Genellikle bir kutu içerisinde bulunur ve yere her zaman paralel durmasını sağlayan özel bir me- kanizmayla donatılmıştır. Görevini başarıyla yerine getirmesi için çok hassas bir şekilde zaman tutması gerekmektedir.

 

Flyback Kronograf


Hızlı ölçüm gerektiren aktivitelerde kullanılan Flyback Kronografın temel amacı, normal kro- nograftaki durdur-sıfırla-yeniden başlat işlem- lerini tek bir butonla anında yaparak zamandan tasarruf etmektir. Flyback özellikli kronograflarda, kronograf çalışırken sıfırlama düğmesine basmak ibreleri başlangıç pozisyonuna getirir ve kronografı sıfırdan tekrar başlatır. Flyback özelliği olmayan kronograflarda, kronografı durdurmadan sıfırlama- ya çalışmak mekanizmaya zarar verebilir.



Gece/Gündüz Göstergesi AM/PM


Gösterilen saatin öğleden önce mi sonra mı olduğunun kolayca anlaşılması için eklenen ilave göstergedir. GMT kolu olan saatlerde böyle bir göstergeye ihtiyaç duyulmamaktadır.

 

Geri Sayım Kronografı


Normal koşullarda kronograflar sıfırdan başlayarak ölçüm yaparlar. Geri sayım kronografında kul- lanıcının belirlediği değerden itibaren sıfıra doğru sayım yapılır. Dijital saatlerde sayım bittiğinde alarm vasıtasıyla kullanıcı uyarılır.



Geri Giden Gösterge Retrograde Indicator


Kadran üzerindeki herhangi bir ibrenin 360 derece atarak tam tur dönmesi yerine belirli bir açıya kadar ilerlemesi ve sonrasında başlangıç noktasına geri dönerek işlevini yerine getirmesidir. Retro- grade göstergeler kadranda görsellik ve/veya yerden tasarruf amacıyla kullanılırlar.

 

Guilloche


Genellikle kadran ve/veya rotora işlenen bu desen yüksek saatçiliğin en nadide örneklerinden biridir. Gerçek bir guilloche desen, pantografa benzer bir mekanizmayla kadranda oluklar açılarak yapılır ancak bu işlem çok zahmetli ve pahalı olduğu için çoğunlukla üreticiler guilloche baskılı kadran kullanmayı tercih ederler.



Güç Rezervi Göstergesi


Mekanik saatler tasarımlarının izin verdiği ölçüde belirli bir güç rezervine sahiptirler. Otomatik saat- ler kolda kaldığı sürece kurulumlarına devam etse de, kurmalı saatler düzenli çalışmaları için belirli aralıklarla kullanıcı müdahalesine ihtiyaç duyarlar. Güç rezerv göstergesi, küçük bir ibre yardımıyla anlık olarak saatin zembereğinde kaç saat ya da gün daha çalışmaya yetecek kadar enerji kaldığını gösterir. Bu gösterge saatin kadran veya mekaniz- ma tarafında bulunabilir.

 

İkinci Zaman Dilimi -GMT (Greenwich Mean Time)


Dünya saatlerini anlamakta kullanılan, adını İngil- tere’nin Greenwich kasabasından geçen başlangıç meridyeninden alan GMT, saatçilik endüstrisinde aynı anda birden çok meridyendeki saatleri göster- ebilen saat özelliği olarak kullanılmaktadır. Birçok saatte GMT kolu akrepten farklı olarak günde iki değil, tek tur atar. Bu özellik aynı zamanda mevcut saatin öğleden önce mi yoksa sonra mı olduğunun anlaşılmasında da kullanılabilir. GMT kolu, çoğun- lukla kadranın etrafındaki bir skala veya bezel ile desteklenerek kullanıcıya kolay zaman okuma imkanı sağlar.



Helyum Valfi - Helium Escape Valve (HEV)


Profesyonel dalgıç saatlerinde kullanılan bu sistem derin dalışlarda saatin içinde oluşan yüksek basıncın kasayı ve camı parçalamasını engellemek için kullanılır. Otomatik ve manuel versiyonları mevcuttur. Elle ayarlanan vanaların dalıştan önce açılması gerekmektedir. Derin dalış yapmayacak saatler için işlevsel açıdan gereksiz bir komp- likasyondur.

 

İskelet Kadran / İskelet Mekanizma


Mekanizma parçaları geniş yüzeylere sahip olsa da aslen çarklarla ve vidalarla temas eden kısımları oldukça küçüktür. İskeletleştirme işlemi sayesinde işlevsel olamayan kısımlar ustaca atılarak daha çıplak bir görüntü elde edilir. Mekanizmadaki bu işlemlerin rahatça görünebilmesi için kadran da aynı işleme tabi tutulur. Oldukça zahmetli ve uzun süren bu işlem Haute Horlogerie markaları tarafın- dan bazı özel modellerde kullanılır.



Kalibre


Aslen çap kelimesinin karşılığı olsa da saatler için mekanizma terimini genel olarak ifade etmektedir. Barındırdığı komplikasyon ve çalışma şekillerine göre üreticiler tarafından farklı kod numaraları verilerek rahatça ayırt edilebilirler.

 

Kendi Mekanizmasını Üretebilen Markalar – In House Üretim


Mekanizma tasarlanması ve üretimi yüksek mühendislik ve harcama gerektiren bir iştir. Ayrıca bir mekanizmanın geliştirilip kusursuz hale gele- bilmesi için yıllar süren ar-ge çalışmalarına ihtiyaç duyulur. Her firma bu denli güçlü olmadığı için dışardan mekanizma tedarik etme yolunu seçerler. Bazı büyük firmalar ise kısmen veya tamamen mekanizmalarını kendileri üretirler veya ortaklık yolunu seçip birbirlerine destek olurlar. ETA ve Sel- lita gibi firmalar en büyük mekanizma üreticilerin- dendir. Rolex, Jaeger-LeCoultre, Patek Philippe, A. Lange & Söhne gibi firmalar ise kendi mekanizma- larını hem tasarlarlar hem de üretirler. Bazı firmalar ise bağlı oldukları marka grupları içinde bulunan diğer şirketlerden destek görürler.



Karbon Fiber


Gelişen teknolojilerle kendine farklı bir yer edinmiş saat üretim malzemesi olan karbon fiber, çeşitli görünüm ve üretim teknikleriyle karşımıza çıkmak- tadır. 7 mikron kalınlığındaki karbon liflerinin bin- lercesi bir araya gelerek 1-2 milimetre kalınlığın- daki karbon elyafını oluşturur. Bu elyaf kesilerek kalıplar içine konulur. Yüksek basınç ve sıcaklık al- tında pişen elyaf eriyerek karbon kasaları oluşturur. Bir diğer üretim tekniği ise yine elyafın kalıplara serilmesi ve epoksi yapıştırıcıyla birleştirilmesinden sonra fırınlanmasıdır. Kalıplardan çıkarılan kasa ve kadranlar çapaklarından arındırıldıktan sonra ham haliyle veya koruyucu işlemlere maruz bırakıldıktan sonra kullanılırlar. Hafifliği ve dayanıklılığı ile son yılların gözde malzemelerinden biri olan karbon fiber, kompozit üretimde de kullanılarak yeni ma- teryallerin üretilmesine olanak sağlamıştır.

 

Kolonlu Çark Koordinatörü – Column Wheel


Tümleşik kronograf mekanizmalarında kronograf özelliklerini kumanda eden ana çarka verilen isimdir. Diğer bir çeşidi ise manivela kontrollü kro- nograftır. Kolon çark sistemi pürüzsüz ve aksamasız çalışma özelliklerinden dolayı üst düzey kronograf mekanizmalarının olmazsa olmazlarından biridir.



Komplikasyon


Saatin zamanı gösterme harici bütün özelliklerine verilen isimdir. Temel olarak akrep ve yelkovan ha- ricindeki bütün parçalar komplikasyona girer. Aynı anda birçok komplikasyonu barındırmak üstün bir mühendislik ve tasarım gerektirir.

 

Kronometre - Chronometer


Günümüzde sık sık kronograf kelimesi ile karıştırılan kronometre, zaman ölçer cihazlara ver- ilen genel isimdir. COSC onaylı saatler, kronome- tre sertifikası almaya hak kazanırlar ve hassasiyet değerleri günlük +6/-4 saniye aralığında olmak zorundadır. Dünyada, saatlerine kronometre sertifi- kasını en çok alan marka Rolex’tir.



Kronograf


Yunancadaki Chronos(zaman) ve Graph(yazmak) kelimelerinden ismini alan kronograf bir olayın zamanını tutmak için kullanılan araçtır. Adı, kronometre ile sık sık karıştırılmaktadır. Kro- nograf, saatlerle bütünleşik veya bağımsız olarak bulunabilir. Genellikle üzerinde iki düğme bulunur. İlk düğme kronografı başlatmak için kullanılır. Bu düğmeye tekrar basıldığından kronograf durur, tekrar basıldığında ise kaldığı yerden çalışmaya devam eder. Kronograf durmuşken diğer düğm- eye basılırsa kronograf sıfırlanır. İki düğmenin işini tek düğme ile yapan kronograflar da mevcuttur. Bu versiyonlarda başlat-durdur-sıfırla işlemi ardışık olarak tek düşme ile yapılır. Kronografın modeline göre zaman tutma aralığı değişir. Kayıt aralığı genellikle 1 dakika ile 1 gün arasında değişir.

 

Kuartz Mekanizma - Quartz


Pil ile çalışan mekanizmaya verilen genel isimdir. Mekanizma içinde düzenleyici olarak kuartz kristall- eri kullanılır. Elektrik gerilimi uygulanan kuartz kristali saniyede 32.768 kere titrer. Bu titreşimi algılayan ve sayan bir sensör yardımıyla saniye kolunun 1 saniyelik adımı için gereken zaman belir- lenir. Mekanik saatlerin aksine saniye kolu akıcı değil atlamalar şeklinde ilerler. Mekanik saatlerin hüküm sürdüğü yıllarda, piyasaya ilk çıktığı zaman- lar fiyatlarından dolayı yeterince ilgi görmemiş kuartz saatler, 80’li yıllarda Seiko’nun öncülüğünde çok daha ulaşılabilir fiyatlara inmiştir ve mekanik saat piyasasını darmaduman etmiş, yarattığı krizle birçok İsviçreli üreticiyi iflasa sürüklemiştir.



Kuğu Boynu İnce Ayar Mekanizması – Swan Neck Fine Tuning Mechanism


Balans yayı üzerinde bulunan bir hassas ayar mekanizmasıdır. Endeksten farklı olarak ayar vidası kuğu boynu şeklinde kıvrılmış bir parçayla koruma altına alınmıştır. Alman Glashütte firması kuğu boynu mekanizmasının en güzel örneklerini üreten firmalardan biridir.

 

Luminova


Luminasyon yani ışıldama kelimesinden gelen luminova kadranın ve kolların karanlık ortamda rahatça görülebilmesini sağlar. Bu amaç uğruna ilk zamanlar, zararlı etkileri bilinmediğinden, radyum kullanılmaktaydı. Daha sonra trityum uzun yıllar kullanıldı. Günümüzde ise aynı iş için türlü kimy- asallar kullanılmaktadır. Üreticinin isteğine bağlı olarak farklı renklerde ışık verebilmektedir ancak sıklıkla yeşil ve mavi versiyonları tercih edilmekte- dir. Luminova işlevini yerine getirebilmek için bir ışık kaynağına ihtiyaç duyar. Depoladığı enerjiyi karanlıkta ışıma yaparak harcar ve görünürlüğünü sağlar.



Kurmalı Mekanizma


Kurma işlemi otomatik mekanizmalardaki gibi rotor ile değil, tepe yardımıyla kullanıcı tarafın- dan gerçekleştirilen mekanizma çeşididir. Mekanizmanın teknik özelliklerine bağlı olarak ortalama iki günde bir kurulmaya ihtiyaç duyarlar. Bazı markaların özel modelleri tek kurma ile 1 ayı geçen rezerv süresine sahiptir.

 

Maşa Sistemi


Ana zemberekten gelen enerjiyle hareket eden balans yayının ileri-geri salınımını ve buna bağlı olarak hareket eden balans çarkının ilerleyişini doğrusal ve düzenli harekete dönüştürerek dişli sistemine aktaran mekanizmanın adıdır. Balans, pandül ve maşadan oluşur.



Mavileştirilmiş Vidalar


Görsel olarak saati zenginleştiren bu özellik bazı saat firmaları tarafından orijinal yöntemlere sadık kalınarak, polisajlanmış vidaların yüksek dereceli ateşe maruziyeti sonucu mavi renge bürünmesi yöntemiyle yapılır. Öte yandan aynı sonucu elde etmek için kimyasallarla maviye boyanan vidaları kullanan markalar da mevcuttur.

 

Nabız Ölçer - Pulsometre


Kronograf saniye kolu veya sadece bu iş için ayrılmış özel bir kol yardımıyla nabız ölçmeye yarayan sistemin ismidir. Kadranın etrafında yer alan pulsometrik skala üzerindeki sayılar ölçüm işlemini kolaylaştırır. Ölçüme başlandığı andan itibaren 15 nabız sayılır, o anda ibre hangi sayı üze- rinde duruyorsa değer kişinin 1 dakikadaki nabız sayısına işaret eder. Pulsometreli saatler “Doktor Saati” olarak da bilinir.



Modüler Mekanizma


Komplikasyonların katman katman ana mekanizma üzerine eklendiğini gösterir. Kronograf ve takvim modülleri en çok ilave edilen eklentilerdir. Çoğun- lukla yer tasarrufu ve maliyet düşürme amacıyla kullanılır. Bu sayede aynı baz mekanizma üzerine farklı modüller eklenerek çeşitli saatler üretmek mümkündür.

 

Otomatik Kurmalı


Zemberek sistemini kurmak için yerçekiminden yararlanan sistemin adıdır. Mekanizmanın arka tarafından bulunan ağırlık sürekli olarak yerçeki- mine bağlı olarak hareket etme eğilimindedir. Kullanıcının bilek hareketleriyle saat sürekli olarak kurulur.



Pahlama


Ana plaka, baskı ve diğer parçaların kenarlarının cilalanması ve açılandırılması işlemine verilen isi- mdir. Parçaların küçüklüğü ve şekillerinden dolayı oldukça yüksek maharet isteyen bu işlem çok ince ve detaylı işlenmiş, üst düzey mekanizmalarda bulunur..

 

Rotor


Otomatik kurgulu mekanizmalarda saatin sürekli olarak kurulmasını sağlayan, çoğunlukla me- kanizmanın arka tarafında bulunan ağırlığın ismidir. Tek veya iki yöne kurma yapabilirler. Tek yöne kurma yapanlar, kurma yapılmayan tarafa doğru hızlı bir şekilde döneceğinden saatin titremesine sebep olabilirler. Bu bir arıza değildir, saate özgü karakteristik bir durumdur. En bariz örneklerinden biri de ETA Valjoux 7750’de görülebilir. Rotor, mekanizmanın merkezinde veya tasarımına bağlı olarak başka bir bölgesinde bulunabilirler. Merkezde bulunmayan rotorlar yerden tasarruf etme amaçlı daha küçük çapta olurlar ve micro-ro- tor olarak adlandırılırlar.



Pleksi Cam - Plexyglass


Saatlerde kullanılan saydam, plastik cam çeşidinin ismidir. Safir kristale göre çizilmelere karşı çok daha az dayanıklıdır ancak esnek yapısı sayesine darbe dayanımı oldukça fazladır. Kırıldığı takdirde küçük parçalara ayrılmaz saatin kalanına kolayca zarar vermez. Normal cama göre daha hafiftir.

 


Akrep ve yelkovanın aynı eksende değil, farklı eksenlerde bulunduğu kadranlara verilen isimdir. Bu sayede bir bakışta daha hassas bir şekilde zaman okunabilmektedir. Daha az kalabalık kadran sayesinde regülatör saatler, saat üreticileri tarafın- dan referans saati olarak da kullanılmıştır.



Safir Cam


Kol saatlerinde kadranı ve saatin ön kısmını koru- mak için çoğunlukla sentetik olarak üretilmiş safir kristal cam kullanılır. Doğal safir kristalin kullanıl- mamasının sebebi; oluşumunun yüz bin yıldan uzun sürmesidir. Ana maddesi alüminyum oksit olan safir kristal cam, çizilmelere karşı oldukça dayanıklıdır ancak sert bir darbede kırılma riski de yüksektir.

 

Sıvı Kristal Ekran – Liquid Crystal Display (LCD)


Dijital saatlerin kadran teknolojisine verilen isimdir. İki şeffaf plaka arasında elektrik akımı verilerek görünür kılınan bölmelerden oluşur. Herhangi bir rakamı oluşturmak için 7 segmentli tasarım kullanılır.



Seramik


Seramik, çizilmelere karşı aşırı dayanıklı olması sebebiyle saatin kasa ve bezel kısımlarında kullanıl- maktadır. Aşırı sert madde yapısı gereği kırılmaya karşı daha hassas olsa da neredeyse yıpranma belirtisi göstermemesi en büyük artılarından biridir. Alüminyum ve zirkonyum oksit temelli alaşımların fırınlamasıyla elden edilen bu kompozit malzeme üreticinin tercihine göre farklı renklerde üretile- bilmektedir.

 

Silisyum


Henüz saat endüstrisinde yeri yeni olsa da işlevselliği yadsınmaması gereken silisyum, anti manyetik özelliği ve aşınmalara karşı yüksek direnciyle bazı markalara ait mekanizmaların bal- ans ve pandül kısımlarında kullanılmaktadır.



Su Geçirmezlik


Saatlerde kullanılan saydam, plastik cam çeşidinin ismidir. Safir kristale göre çizilmelere karşı çok daha az dayanıklıdır ancak esnek yapısı sayesine darbe dayanımı oldukça fazladır. Kırıldığı takdirde küçük parçalara ayrılmaz saatin kalanına kolayca zarar vermez. Normal cama göre daha hafiftir.

 

Taş – Jewel


Ana plaka ve baskılar arasında dönen çarkların bağlı olduğu millerin plakalara temas noktalarına sürtünmeyi minimuma indirmek amacıyla taşlar konulur. Bu taşlar, değerli taşların sentetik olarak üretilmiş kopyalarıdır. Safir kristal ile aynı yön- temle üretilirler ve maddi olarak değersizdirler. Taşların üzeri çok ince bir yağ tabakası ila kaplanır ve sürtünme oranı daha da azaltılmış olur. Saatin komplikasyon sayısı arttıkça çark sayısı da artar dolayısıyla daha çok taş kullanılması gerekir. Mekanizmanın üzerindeki taş sayısı arka taraftan görünebilecek şekilde mekanizmaya işlenir. Tarih çarkının altında kalan taşlar sayıma dahil edilmez ve bir mekanizmanın daha çok taş barındırması onu daha değerli kılmaz.



Takimetre Skalası


Kronograf saniye kolu veya sadece bu iş için ayrılmış özel bir kol yardımıyla mesafe ölçmeye yarayan sistemin ismidir. Kadranın etrafında veya dış bezelde yer alan takimetrik skala üzerinde bulunan sayılar ölçüm işlemini kolaylaştırır. Ölçüme başlandığı andan itibaren 1000 birimlik yol kat edilir. Yol bittiğinde saniye kolunun gösterdiği sayı aracın o süre zarfı içindeki ortalama hızını gösterir. Eğer 1000 metre yol gidildiyse gösterilen değer aracın kilometre cinsinden, 1000 mil yol gidildiyse gösterilen değer aracın mil cinsinden ortalama hızıdır. Takimetrik skala, kronograflı ve spor tasarımlı saatlerde oldukça sık karşılaşılan bir detaydır.

 

Tek Kol Gösterge - Mono Hand


Saatin akrep ve yelkovan yerine sadece akreple gösterimi için kullanılan terimdir. Dakika gösterimi için saat indeksleri arasındaki ince çizgilerden yararlanılır. Saat kolunun ucu genellikle oldukça ince tasarlanır, bu dizaynla mümkün olan en hassas saat okuma işlemini gerçekleştirmek amaçlan- mıştır



Tek Tuşlu Kronograf - Monopusher Chronograph


Geleneksel kronograftan farklı olarak kronograf başlatma-durdurma-sıfırlama işlemlerinin ardışık olarak tek bir butondan sağlandığı kronograftır. İki düğmeli kronografın aksine mekanizma durdu- rulduktan sonra kaldığı yerden tekrar devam ede- mez, sıfırlanıp tekrar başlatılması gerekmektedir.

 

Toka – Klips


Saatin bileziğinin veya kayışının bilekte sabitlen- mesi için kullanılan parçadır. Üreticinin isteğine göre farklı tasarımlarda olabilir. Bilezikli saatlerde tek veya çift taraflı katlanır toka kullanılır. Kayışlı saatlerde ise katlanır veya düz toka kullanılır. Kul- lanıcı görsellik ve konfor açısından değerlendirme yaparak seçimini sonlandırmalıdır.



Tepe


Saati kurmak ve ayarlamak için mekanizmaya bağlanmış, kullanıcı müdahalesine olanak veren parçanın ismidir. Otomatik kurmalı mekanizma- larda tepenin kurma işlevi kurmalı mekanizmalara göre çok daha azdır. Saati ayar işlemleri de çoğu kez buradan gerçekleştirilir. Spor tasarımlı ve yüksek su geçirmezliği olan saatlerde tepe kasanın içine vidalanarak sabitlenir, bu sayede daha sağlam bir tasarım elde edilmiş olur. Kullanıla- cağı zaman vida gibi gevşetilerek ayar işlemi gerçekleştirilir.

 

Tourbillon


1801 yılında Abraham Louis Breguet tarafından icat edilen tourbillon, cep saatlerinin gün içinde cepte sürekli aynı pozisyonda kalmasından dolayı yaşadıkları hassasiyet problemini giderme amacıyla tasarlanmış teknik bir çözümdür. Balans yayı, balans çarkı, pandül ve regülatör organları bir bütün içinde tourbillon kafesi içinde dönerek balans yayını farklı açılardan yerçekimine maruz bırakır ve bu sayede hassasiyet değerleri iyileşir. Tourbillon kol saatleri için işlevsiz bir komp- likasyondur çünkü zaten kol hareketiyle saat sürekli farklı açılardan yerçekimine maruz kalmaktadır an- cak komplikasyonun göz alıcılığı ve üretilmesindeki zorluklar tourbillonu müşteriler ve firmalar için oldukça sempatik hale getirmiştir. Günümüzde tourbillon mekanizmalı saat üretebilmek marka- lar için bir prestij unsurudur, yüksek işçilik ve mühendislik gerektirdiği için bu komplikasyona sahip saatlerin fiyatları da tourbillonsuz modellere göre oldukça yüksektir.



Tulumba


Saatin enerjisini depolayan ana sistemin ismidir. içinde bulunan zembereğin sıkıştırılmasıyla enerjiyi depolar ve kontrollü salınım için balansa doğru çarklarla iletir. Tulumbanın büyüklüğü ve sayısı saa- tin güç rezervinin belirlenmesinde aktif rol oynar.

 

Yüksük - Chaton


Çarkların bağlı olduğu pimler sentetik taşlarla çevrelenerek baskılara sabitlenir. Taşlar sertliklerin- den dolayı aşınmaya karşı çok dayanıklılardır, ayrıca yağlanarak pimin etrafındaki sürtünmeyi azaltırlar. Chaton’lar, yüksük görünümlü parçalar, taşları çevreleyerek baskı plakası üzerinde yerlerini sabitleştirirler, bazen konumlarını daha da sağlam- laştırmak için iki veya üç adet vida ile sıkılaştırılırlar.



Yıllık Takvim - Annual Calendar


Gün, tarih, ay ve bazen ay fazını da gösteren takvime verilen isimdir. 4 yılda bir ayar gerektirirl- er, artık yılları bağımsız olarak hesaplayamazlar. Perpetual takvimin daha az gelişmiş versiyonu da diyebiliriz.

 

Zaman Denklemi – Equation of Time


Gerçek güneş zamanı ile ortalama güneş zamanı arasındaki farka verilen isimdir. Dünyanın güneş etrafındaki yörüngesi eliptik olduğu için gerçek güneş zamanı saatimizde gösterilen ortalama güneş zamanında farklı olur ancak günlük hayatta ortalama güneş zamanı esas alındığından bu fark dikkate alınmaz. Bu iki zaman yıl boyunca sadece 4 kere eşitlenir. Geri kalan günlerde ise aralarındaki fark +16 ile – 15 dakika arasında değişmektedir. Bu değişiklik kadrandaki göstergeler yardımıyla kullanıcıya aktarılır.



Zemberek


Tulumba içindeki sarmal yaya verilen isimdir. Saatin kurma sistemi tarafından sıkıştırılır, açılma isteği kontrollü bir şekilde gevşetilerek saatin çalışması sağlanır. Çoğunlukla Nivaflex adı verilen, demir, nikel, kobalt ve berilyumdan oluşan bir alaşımdan üretilir. En büyük özelliği maksimum ve mini- mum gerginlik arasındaki enerji salınım farkının hassasiyete ciddi şekilde etki etmeyecek kadar az olmasıdır.

 

Zıplayan Saat - Jumping Hour


Saat gösteriminin akrep gibi sürekli ilerleyen ibrel- erle değil, saat başı anlık olarak değişen gösterge veya disklerle yapılmasına verilen isimdir.